FAQ

Vraag 1: Wat is het IRE – IRE ELiT?

Antwoord Het IRE of Instituut voor Radio-elementen is een stichting van openbaar nut, die in 1971 werd opgericht. Zijn hoofdactiviteit is de productie van radio-isotopen voor diagnostische en therapeutische toepassingen in het domein van de nucleaire geneeskunde. Deze producten zijn werkzame bestanddelen van talrijke radiofarmaceutische geneesmiddelen. IRE ELiT, het in 2010 opgerichte filiaal van het IRE, produceert meerdere radiofarmaceutische derivaten die worden gebruikt in de behandeling van bepaalde vormen van kanker en in de palliatieve zorgen. Jaarlijks worden bijna 6 miljoen onderzoeken in de nucleaire geneeskunde uitgevoerd dankzij de door het IRE geproduceerde medische radio-isotopen.

IRE ELiT is naast zijn productieactiviteiten ook actief in de radiologische bewaking van het Belgische territorium via metingen van de radioactiviteit in het laboratorium en is betrokken bij de ontwikkeling van internationale projecten in uiteenlopende radioactiviteitsdomeinen via zijn dienst voor radiologische karakterisering en zijn unit ‘project and business development’.

Vraag 2: Wat is een radio-isotoop?

Antwoord De meeste chemische elementen bezitten een bepaald aantal isotopen. Koolstof bezit bijvoorbeeld 15 isotopen, waarvan de gekendste koolstof-12 (meest overvloedig aanwezige koolstofisotoop) en koolstof-14 (gebruikt voor de datering van biologische weefsels) zijn. De isotopen van een chemisch element hebben dus hetzelfde aantal protonen (atoomgetal van een element) maar een andere massa wegens het aantal neuronen dat verschilt. Bepaalde isotopen zijn omwille van hun grote aantal protonen, neutronen of beide instabiel en hebben ioniserende stralingseigenschappen (alfa-, bèta-emissies en gammastraling). Ze zijn radioactief en worden radio-isotopen genoemd.

Radio-isotopen komen in de natuur voor maar kunnen ook kunstmatig geproduceerd worden, onder andere door neutronenactivering (invangen van neutronen door de kern van een atoom, met als gevolg een teveel aan neutronen), bijvoorbeeld met behulp van een cyclotron. 

Vraag 3: Wat is een radiofarmaceutisch product?

Antwoord De radio-isotopen die in de nucleaire geneeskunde worden gebruikt, worden radiofarmaceutica genoemd zodra ze het zuiverheids- en kwaliteitsstadium hebben bereikt om te worden beschouwd als ‘geneesmiddelen’. De productie van deze geneesmiddelen vereist zeer strenge en bijzondere fabricage- en controlemaatregelen. Al deze kwaliteitsgarantiemaatregelen voor de productie van de geneesmiddelen worden samengebracht in normen die ‘cGMP’s’ genoemd worden (current Good Manufacturing Practices), in het Nederlands ‘goede productiepraktijken’.

Vraag 4: Wat is nucleaire geneeskunde?

Antwoord De nucleaire geneeskunde is een tak van de geneeskunde die de eigenschappen van ioniserende straling van radio-isotopen/radiofarmaceutica gebruikt om informatie te verzamelen over de werking van de organen van een persoon via het gebruik van medische beeldvormingsapparatuur (gamma-camera, PET-scan, …) of voor de behandeling van een ziekte. Radio-isotopen worden zo gebruikt voor diagnostische of therapeutische doeleinden.

Vraag 5: Kan het IRE – IRE ELiT vergeleken worden met een kerncentrale?

Antwoord Neen, de processen en activiteiten van het IRE zijn heel verschillend van die van reactoren voor stroomproductie. Op de site van Fleurus bevindt zich overigens geen kernreactor en wordt er geen radioactiviteit geproduceerd. De productieactiviteiten van het bedrijf zijn chemische scheidings- en zuiveringsprocessen van farmaceutische kwaliteit.
Zoals elke installatie waar radioactiviteit wordt gemanipuleerd, moest er voor de in het IRE – IRE ELiT uitgevoerde activiteiten vooraf een vergunning afgeleverd worden door de veiligheidsautoriteiten. Om die vergunning te verkrijgen en behouden, moet worden aangetoond en gegarandeerd dat de voorgestelde preventiemaatregelen en –middelen een optimale en doeltreffende bescherming van de werknemers, de bevolking en het milieu garanderen en dat de eventuele effecten van de ioniserende stralen op een zo laag mogelijk peil worden gehouden.

Vraag 6: Wat onderscheidt een site als het IRE van een kerncentrale op het vlak van de hoeveelheid kernmateriaal?

Antwoord De productieactiviteiten van het IRE worden beperkt door de hoeveelheid radioactief jodium die in zijn installaties aanwezig is. In de kern van een reactor van een kerncentrale is er ongeveer 8.000 keer meer van deze isotoop aanwezig. Dit toont aan hoe verschillend deze twee omgevingen zijn. In een kerncentrale wordt elektriciteit geproduceerd met radioactiviteit; in het IRE worden dagelijks radioactieve isotopen gemaakt die zullen gebruikt worden voor medische doeleinden.
In het IRE blijft het risico beperkt tot de inventaris van isotopen die aanwezig zijn op de site, een zeer beperkte inventaris vergeleken met wat er in een kerncentrale gebeurt.
Tot slot zijn er wereldwijd meer dan een honderdtal kerncentrales, terwijl er maar één IRE en 3 of 4 vergelijkbare installaties bestaan.

Vraag 7: Zijn er aan de exploitatie van de installaties van het IRE – IRE ELiT risico’s verbonden?

Antwoord De apparatuur en meer in het bijzonder de voor de veiligheid belangrijke componenten worden regelmatig onderhouden, ook preventief, en zo nodig vervangen.
Zoals voor elke productie-installatie en zeker in het nucleaire domein worden slijtage- en verouderingsverschijnselen ook aandachtig opgevolgd, zowel door de exploitant als door de controle-instellingen en -autoriteiten.
Bovendien zijn sinds de oprichting van het IRE talrijke verbeteringen aan de bestaande installaties aangebracht en zijn nieuwe installaties gebouwd om het veiligheidsniveau te garanderen en te verbeteren.

 Het IRE – IRE ELiT doet overigens grote investeringen, meer in het bijzonder met de hulp van de Belgische federale regering, in het domein van de veiligheid. Het IRE werkt ook continu aan de optimalisatie van de veiligheid en de beveiliging van zijn installaties, nog steeds de eerste prioriteit van het IRE.
Een voorbeeld: wij beschikken over een geavanceerd systeem voor de bewaking en controle van de afvoergassen. Dit zeer performante en in België unieke systeem maakt gebruikt van de meeste recente technologieën in het domein en is gebaseerd op gesofisticeerde analysetechnieken. Het garandeert constant een uiterst nauwkeurige analyse van de kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling (nauwkeurige discriminatie van de isotopen in de vorm van gassen en aerosols) van de schoorsteengassen op onze site.

IRE - Institute for Radioelements IRE Elit - Environement and lifescience Technology